Altın Neden Kararır? Takıların Renk Değiştirmesinin Gerçek Nedenleri

Saf altın havayla ve suyla tepkimeye girmediği için kendiliğinden kararmaz. Takılarda görülen kararma ve matlaşma, altına karıştırılan bakır ve gümüş gibi alaşım metallerinin ter, parfüm, krem ve kükürtlü maddelerle tepkimesinden ya da yüzeyde biriken kirden kaynaklanır. Ayar düştükçe alaşım payı arttığı için kararma ihtimali yükselir; doğru saklama ve düzenli temizlikle bu çoğu zaman önlenebilir.

Uzun süre çekmecede kalan bir zincirin rengi solmuş, her gün takılan bir yüzüğün parıltısı azalmış olabilir. Bu durumda akla gelen ilk soru şudur: Altın neden kararır? Kısaca söylemek gerekirse saf altın kararmaz. Altın; oksijen ve suyla tepkimeye girmeyen, bu yüzden yüzyıllarca rengini koruyabilen bir metaldir. Takılarda gördüğümüz kararma, matlaşma ya da renk değişimi ise altının kendisinden değil, ona karıştırılan alaşım metallerinden ve yüzeyde biriken maddelerden kaynaklanır. Bu yazıda kararmanın gerçek nedenlerini, ayarın etkisini ve takılarınızı uzun süre parlak tutmanın yollarını anlatıyoruz.

Altın kararır mı? Saf altın ile alaşımlı altın farkı

24 ayar saf altın çok yumuşaktır; günlük kullanılan bir takıda kolayca çizilir ve şekil değiştirir. Bu nedenle takı yapımında altın genellikle bakır, gümüş, çinko ve bazı durumlarda paladyum ya da nikel gibi metallerle karıştırılır. Bu karışıma alaşım denir ve takının ayarı, alaşımdaki saf altın oranını gösterir.

Alaşım metalleri altına sertlik ve renk kazandırır; ancak altın kadar dayanıklı değildir. Özellikle bakır ve gümüş, ter, kükürt bileşikleri ve bazı kimyasallarla temas ettiğinde yüzeyde ince bir tabaka oluşturabilir. Takının koyulaşması ya da donuklaşması çoğu zaman bu tabakadan kaynaklanır. Ayarların ne anlama geldiğini 22 ayar mı, 14 ayar mı yazımızda ayrıntılı olarak anlatmıştık.

Ayara göre kararma eğilimi

Ayar düştükçe alaşım metallerinin payı artar ve kararma ihtimali de yükselir. Genel tablo şöyledir:

Bu tablo yalnızca genel bir eğilimi gösterir. Aynı ayardaki iki takı bile kullanılan alaşım tarifine, işçiliğe ve kullanım koşullarına göre farklı davranabilir.

Altının kararmasına yol açan başlıca nedenler

Ter ve vücut kimyası

Terin içindeki tuzlar ve asitler alaşım metallerini etkileyebilir. Aynı takıyı takan iki kişiden birinde hiç değişim olmazken diğerinde kısa sürede matlaşma görülebilmesinin nedeni çoğu zaman cilt yapısındaki farklılıklardır. Yoğun spor sırasında takıyı çıkarmak bu etkiyi azaltır.

Kozmetikler ve parfüm

Kremler, fondöten, güneş kremi, parfüm ve saç spreyi takının yüzeyinde ince bir film bırakır. Bu film zamanla kir tutar ve parıltıyı azaltır. Bazı içerikler alaşım metalleriyle tepkimeye girerek renk değişimine de yol açabilir.

Ev kimyasalları, klor ve tuzlu su

Çamaşır suyu, kireç çözücüler, havuzdaki klor ve deniz suyu, altın takılar için en riskli temaslardandır. Bu maddeler hem alaşım metallerini etkileyebilir hem de beyaz altındaki rodyum kaplamanın daha hızlı aşınmasına neden olabilir.

Hava ve saklama koşulları

Nemli ortamlar ve kükürt içeren bazı malzemeler (örneğin bazı kauçuklar ve kartonlar) kararmayı hızlandırabilir. Takıların açıkta, banyoda ya da birbirine sürtünecek şekilde saklanması da hem matlaşmaya hem de çiziklere yol açar.

Kaplama aşınması

Beyaz altın ve rose altında renk, kullanılan alaşımla ve bazı durumlarda yüzey kaplamasıyla elde edilir. Beyaz altının zamanla sarımtırak görünmesi bir kararma değil, rodyum kaplamanın incelmesidir ve yeniden kaplama ile giderilebilir. Renk farklarını sarı, beyaz ve rose altın farkı yazımızda anlatmıştık.

Ciltte kalan siyah iz altının kararması mı?

Yüzük ya da bileziğin temas ettiği yerde ciltte koyu bir iz kalması sık karşılaşılan bir durumdur. Bu iz genellikle takının kendisinin bozulduğunu değil, makyaj ürünlerindeki bazı mineral parçacıkların altın yüzeyini aşındırarak ince bir toz oluşturduğunu ya da terle alaşım metallerinin tepkimeye girdiğini gösterir. İz kaşıntı ve kızarıklık olmadan görülüyorsa çoğunlukla zararsızdır. Kaşıntı ya da kızarıklık eşlik ediyorsa konu alerjiyle ilgili olabilir; bunu altın alerji yapar mı yazımızda ele almıştık.

Altının kararmasını önlemek için 8 pratik öneri

• Son takılan, ilk çıkarılan: Krem, parfüm ve makyajı sürdükten sonra takıyı takın; günün sonunda ilk iş takıyı çıkarın.
• Temizlik yaparken çıkarın: Bulaşık, çamaşır suyu ve kireç çözücüyle temas ederken takıları mutlaka çıkarın.
• Havuz ve denizde takmayın: Klor ve tuz özellikle beyaz altın ve düşük ayarlı takılar için risklidir.
• Sporda çıkarın: Yoğun ter hem kararmayı hızlandırır hem de takıya darbe gelme ihtimalini artırır.
• Ayrı ayrı saklayın: Her takıyı kendi kesesinde ya da bölmeli bir kutuda saklayın; birbirine sürtünmesin.
• Kuru yer seçin: Takıları banyoda değil, kuru ve serin bir dolapta tutun.
• Düzenli yumuşak temizlik: Ilık su, az miktarda nötr sabun ve yumuşak bir fırçayla ara ara temizleyip tamamen kurulayın. Ayrıntılı adımlar altın takı temizliği yazımızda.
• Profesyonel bakım: Yılda bir iki kez kuyumcuda ultrasonik temizlik ve parlatma yaptırmak, ilk günkü parıltıyı korumaya yardımcı olur.

Altın türüne göre bakım farkları

Her altın takı aynı bakımı istemez. Sarı altın, en az bakım gerektiren türdür; yüzeydeki matlaşma çoğu zaman yumuşak bir temizlikle giderilir. Beyaz altında parlaklığı sağlayan rodyum kaplama zamanla incelir; bu nedenle beyaz altın takıların birkaç yılda bir yeniden kaplatılması gerekebilir. Rose altın, alaşımındaki bakır oranı nedeniyle zamanla biraz daha koyu ve sıcak bir tona dönebilir; bu çoğu kişi için takının karakterini güçlendiren doğal bir değişimdir.

Taşlı takılarda ise kararma kadar taşın arkasında biriken kir de önemlidir. Pırlanta ve renkli taşların alt kısmında biriken krem ve sabun kalıntısı, ışığın taşın içinden geçmesini engeller ve taşı olduğundan donuk gösterir. Bu tür takılarda yumuşak bir fırçayla taş yuvasının arkasını nazikçe temizlemek ya da kuyumcuda ultrasonik temizlik yaptırmak parıltıyı belirgin biçimde geri getirir.

Bilezik ve zincir gibi her gün takılan parçalar, cilde en çok temas eden takılardır. Bu yüzden ter ve kozmetik kalıntısından en çok onlar etkilenir. Haftada bir kez ılık suyla durulayıp yumuşak bir bezle kurulamak, matlaşmanın birikmesini büyük ölçüde engeller.

Evde yapılmaması gerekenler

İnternette sık önerilen bazı yöntemler altına zarar verebilir. Diş macunu, karbonat gibi aşındırıcı maddeler yüzeyde ince çizikler bırakabilir; çamaşır suyu ve sirke gibi güçlü maddeler alaşım metallerini etkileyebilir. Taşlı takıları sıcak suda uzun süre bekletmek ya da sert fırçayla ovmak taşların gevşemesine yol açabilir. Emin olmadığınız bir yöntem yerine takınızı kuyumcuya göstermeniz her zaman daha güvenlidir.

Limon Gold'da yakından inceleyin

Kararmış ya da matlaşmış takılarınızı getirin; ayarını ve durumunu birlikte inceleyelim, ultrasonik temizlik ve parlatmayla yeniden canlandıralım. Üsküdar Bulgurlu'daki mağazamız Altunizade, Kısıklı, Ümraniye ve Ataşehir'den kolayca ulaşılabilecek bir konumda: Bulgurlu Mah. Bulgurlu Cad. No:105B İç Kapı 2, Üsküdar/İstanbul. Sorularınız için 0216 650 71 88 numaralı telefondan ya da 0552 122 71 88 WhatsApp hattımızdan bize yazabilirsiniz. Güncel gram fiyatlarını altın fiyatları sayfamızdan takip edebilir, tüm hizmetlerimizi hizmetler sayfasında görebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular